ΚΑΤΑΡΡΑΚΤΕΣ  ΛΕΠΙΔΑΣ  ΚΑΣΤΡΟ ΩΡΙΑΣ
Ο Πάρνωνας η Μαλεβός, ψηλότερη κορυφή Μεγάλη Τούρλα 1936 μ., ευρίσκεται στην ανατολική Πελοπόννησο απέναντι από τον Ταϋγετο. Η ονομασία Πάρνωνας είναι πανάρχαια συγγενεύει με τα ονόματα των βουνών Παρνασσός και Πάρνηθα και σημαίνει «κορυφή που λάμπει». Στον Πάρνωνα υπάρχουν πολλά μοναστήρια, γιαυτό λεγότανε και Άγιο ‘Ορος της Πελοποννήσου. Κοντά στο χωριό Άγιος Πέτρος υπάρχει ένα από αυτά, η Μονή Μαλεβής, αφιερωμένη στη Κοίμηση της Θεοτόκου. Ανατολικά της Μονής υπάρχει ένα γυμνό από βλάστηση οροπέδιο, ο Ξερόκαμπος, η σύμφωνα με τους ντόπιους το Ξηροκάμπι, τα νερά του οποίου σχηματίζουν το ρέμα της Λεπίδας.
Το ρέμα πηγάζει στη Βορειοανατολική άκρη του οροπέδιου, διασχίζει την ανατολική πλευρά του από βορρά προς νότο και στη Νοτιοανατολική άκρη του οροπέδιου βρίσκει διέξοδο, πέφτει από ψηλά και σχηματίζει τους καταρράκτες της Λεπίδας. Το ρέμα συνεχίζει μετά τον δεύτερο καταρράκτη σαν ρέμα Σπηλιάς και μετά το χωριό Πλάτανος σαν ρέμα Σπηλιάκια. (ΑΤΛΑΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ (ANAVASI DIGITAL) Eπιμέλεια Tοπωνυμικού Νίκος Νέζης). Στο συγκεκριμένο κείμενο για να κρατήσουμε την επαφή με τους καταρράκτες της Λεπίδας θεωρούμε ότι το ρέμα Λεπίδας φτάνει λίγο πριν την γέφυρα για το χωριό Πλάτανος. Άλλωστε σε πιο ακριβώς σημείο το ίδιο ρέμα αλλάζει όνομα είναι αντικειμενικά δύσκολο να καθοριστεί.
Η ονομασία Λεπίδα προέρχεται μάλλον από τη λαϊκή έκφραση «έπεσε λεπίδι» και αναφέρεται στην κατάληψη του Φράγκικου κάστρου της Ωριάς, που είναι κτισμένο σε λόφο στο νότιο μέρος του οροπέδιου και είναι ορατός από τον δρόμο Μονή Μαλεβής-Αη-Γιάννης. Πολλά ομώνυμα κάστρα ευρίσκονται σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Η ονομασία του κάστρου, σύμφωνα με τη ορθότερη εκδοχή αρχικά ήταν «το κάστρο της Ωραίας», που με τη πάροδο του χρόνου έγινε « το κάστρο της Ωριάς». Σύμφωνα με το θρύλο στο κάστρο ζούσε μία ωραία βασιλοπούλα. Το τέλος όμως της συγκεκριμένης ήταν τραγικό, γιατί λίγο πριν την κατάληψη του κάστρου έπεσε στους καταρράκτες και σκοτώθηκε.

Φθάνοντας στο Ξηροκάμπι φεύγουν δεξιά δύο χωματόδρομοι. Ο πρώτος και πιο εμφανής πάει στη Σίταινα, περνώντας από ένα καταπληκτικό ελατόδασος. Μία διακλάδωση του προς τα δεξιά οδηγεί στο ωραιότατο οροπέδιο του Αγίου Ηλία, κοντά στη ψηλότερη κορυφή του Πάρνωνα. Εμείς όμως παίρνουμε τον δεύτερο που αρχικά φεύγει προς τα κάτω, στη συνέχεια όμως περνάει κοντά στο λόφο όπου βρίσκεται το Κάστρο της Ωριάς.
http://www.waterfall-hiking.grΣε δεξιά στροφή του δρόμου υπάρχει αριστερά εμφανές μονοπάτι το οποίο ακολουθούμε. Το μονοπάτι αρκετά ευκρινές, αφού περάσει δίπλα από παλιά περίφραξη, ακολουθεί την δεξιά πλευρά ανοικτής χαράδρας και ανεβαίνει. Όταν αρχίζει να απομακρύνεται από το κάστρο το εγκαταλείπουμε, κατεβαίνουμε σε ξεροχείμαρο και μετά ανεβαίνουμε ελεύθερα στο διάσελο, στη δυτική πλευρά του λόφου. Από το διάσελο μονοπάτι ανηφορίζει προς το κάστρο, από την πίσω μεριά του. Φτάνουμε στα ερείπια των πρώτων σπιτιών τα οποία ήταν έξω από τα τείχη και το μονοπάτι φιδογυρίζει ανάμεσα στα χαλάσματα. Εντυπωσιασμένοι, σταματάμε για λίγο για να απολαύσουμε τη θέα που εκτείνεται και πέρα από τις ακτές της Αρκαδίας. Προς το τέλος το μονοπάτι χάνεται, αλλά συνεχίζουμε από δεξιά και φτάνουμε αμέσως στη κορυφή του λόφου όπου υπάρχει και κολωνάκι. Από την κορυφή έχουμε μία καταπληκτική πανοραμική θέα. Ακριβώς κάτω μας είναι το εσωτερικό τείχος του κάστρου, που διατηρείται σε αρκετά καλή κατάσταση. Κατεβαίνουμε και περπατάμε στον περίβολο του κάστρου. Αφού θαυμάσουμε μία μικρή πύλη, άριστα διατηρημένη, φτάνουμε στην άκρη του τείχους που κρέμεται πάνω από το γκρεμό. Εκεί, αν κοιτάξουμε κάτω αριστερά θα δούμε τον μεγάλο καταρράκτη, που είναι πράγματι εντυπωσιακός. Αν έχει πολύ νερό τον ακούμε κιόλας.

Από το κάστρο της Ωριάς, για να πάμε στον καταρράκτη, βγαίνουμε από την μικρή πύλη, που θυμίζει παιδικό παραμύθι και ακολουθούμε εμφανές μονοπάτι το οποίο σε ορισμένα σημεία θέλει προσοχή. Σε λίγο περνάμε από την κεντρική πύλη του κάστρου, από την οποία έβγαινε και η άτυχη βασιλοπούλα και συνεχίζουμε σε ομαλό μονοπάτι μέχρι τα ριζά του λόφου. Ακολουθούμε το μονοπάτι, φτάνουμε στην άκρη του οροπέδιου και προχωράμε σε ανοικτό πεδίο κυκλώνοντας το λόφο. Δίπλα στα ερείπια στάνης διακρίνουμε ακριβώς κάτω από τα πόδια μας σαφές και πατημένο, αλλά απότομο μονοπάτι. Εμπιστευόμαστε το μονοπάτι και μετά από ένα ενδιαφέρον πέρασμα βρισκόμαστε στο πάνω μέρος της πλαγιάς.
Το μονοπάτι συνεχίζει ανεβαίνοντας απέναντι, περνάει ανάμεσα σε δένδρα, πάνω από βράχια και βγαίνει σε ανοικτό πεδίο με χαμηλή βλάστηση. Τραβερσάρουμε την πλαγιά χάνοντας ύψος. Και ξαφνικά τον βλέπουμε. Είναι εντυπωσιακός. Ένας μεγάλος, πάνω από εξήντα μέτρα και αμέσως μετά ένας μικρός γύρο στα δεκαπέντε. Όπως είμαστε ακόμα ψηλά βλέπουμε και τις γαλάζιες λιμνούλες όπου πέφτουν οι καταρράκτες. Επειδή τις προηγούμενες ημέρες έβρεχε συνέχεια, η ποσότητα του νερού είναι τεράστια. Κατεβαίνοντας χαμηλότερα διαπιστώνουμε ότι πιο κάτω υπάρχουν ακόμη τέσσαρες, ίσως και πέντε μικρότεροι καταρράκτες. Σε λίγο βλέποντας ότι δεν υπάρχει πρόβλημα στρίβουμε και κατεβαίνουμε, σχεδόν ευθεία στο ρέμα. Τώρα είμαστε ακριβώς απέναντι στους καταρράκτες και σχετικά κοντά. Ιδανική θέση για φωτογραφίες. Κατεβαίνουμε λίγο και φτάνουμε άνετα στο νερό. Δεν περνάμε απέναντι και ανεβαίνουμε από την όχθη προς τους μικρούς καταρράκτες μέχρι τη λιμνούλα. Εκεί η γυρίζουμε πίσω, η εάν μπορούμε να μπούμε στο νερό, περνάμε στην απέναντι όχθη. Εάν γυρίσουμε πίσω βρίσκουμε εύκολα μέρος να περάσουμε απέναντι. Ανεβαίνοντας την όχθη βγαίνουμε στο τέλος του χωματόδρομου, όπου υπάρχει διαμορφωμένο μονοπάτι. Στη συνέχεια του μονοπατιού υπάρχει ξύλινη ράμπα με κουπαστή που οδηγεί σε μικρή εξέδρα κοντά στον καταρράκτη, πάνω από την λιμνούλα. Η αλήθεια είναι ότι το έργο είναι ήπιας μορφής, δηλαδή γλυτώσαμε τα τσιμέντα. Εντούτοις επειδή το μονοπάτι που καλύφθηκε ήταν εύκολα προσβάσιμο, η δική μου άποψη είναι ότι αυτή η παρέμβαση σε ένα τόσο όμορφο τοπίο δεν ήταν απαραίτητη. Προχωρώντας προς την εξέδρα δεν βλέπουμε τους μικρούς καταρράκτες , γιατί είμαστε από πάνω τους και ο μεγάλος μισοκρύβεται πίσω από τα βράχια.
Συμπέρασμα. Το καλλίτερο μέρος για να θαυμάσουμε τους καταρράκτες είναι η αριστερή όχθη του ρέματος.
Υπάρχει όμως και άλλη διαδρομή για τον μεγάλο καταρράκτη. Από το κάστρο της Ωριάς κατεβαίνουμε στο οροπέδιο και συνεχίζουμε ευθεία προς το ρέμα της Λεπίδας. Περνάμε σχετικά εύκολα στην απέναντι όχθη και προχωρώντας ανάντι ψάχνουμε εμφανές μονοπάτι. που φεύγει ψηλά και δεξιά. Προσπαθούμε να μείνουμε στο μονοπάτι, γιατί υπάρχουν πολλές γιδόστρατες. Γενικά μένουμε ψηλά και αποφεύγουμε να πλησιάσουμε το γκρεμό. Υπάρχουν και λίγα κόκκινα σημάδια. Σε λίγο, ενώ στην ευθεία πάμε στον Αη-Γιάννη, κάτω και δεξιά βλέπουμε σαφές μονοπάτι σε στέρεο έδαφος και το ακολουθούμε. Η πλαγιά δεν είναι απότομη. Όταν δούμε δεξιά και κάτω μικρή ράχη γυμνή από βλάστηση, αφήνουμε το μονοπάτι και την κατεβαίνουμε. Μετά στρίβουμε ενενήντα μοίρες αριστερά και κατεβαίνουμε ελεύθερα τη πλαγιά. Θα φτάσουμε στο τέλος του χωματόδρομου που έρχεται από το χωριό Αη-Γιάννης. Εκεί υπάρχει πρόσβαση για τον καταρράκτη.

Ακολουθώντας την προηγούμενη εναλλακτική διαδρομή για τον μεγάλο καταρράκτη, αφού περάσουμε το ρέμα, όσοι έχουν εμμονή να ψάχνουν το κάτι άλλο προχωράνε κατάντι περνώντας προσεκτικά από τα βράχια. Το ρέμα πιο κάτω ανοίγει λίγο. και σχηματίζει τρεις μικρούς καταρράκτες. Οι δύο δίπλα δίπλα και ο τρίτος που πέφτει σε λιμνούλα. Υπάρχει η δυνατότητα να κατέβουμε μέχρι το νερό. ‘Εχει νόημα εάν υπάρχουν κατάλληλα παπούτσια και διάθεση για παιχνίδια με το νερό. Οπωσδήποτε δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι μετά την τελευταία λιμνούλα υπάρχει ο μεγάλος καταρράκτης των εξήντα μέτρων.. Εάν φωτογραφίσουμε με τηλεφακό το σημείο όπου εξαφανίζεται το νερό, θα δούμε ένα εντυπωσιακό τοπίο. Μένοντας ψηλά στην αριστερή όχθη μπορούμε να ανέβουμε δίπλα από σάρα και να φτάσουμε με ασφάλεια στην άκρη του γκρεμού. Εκεί με μεγάλη προσοχή, ξαπλώνοντας στα βράχια, μπορούμε να φωτογραφίσουμε τη λίμνη όπου πέφτει ο μεγάλος καταρράκτης. Ανεβαίνοντας ψηλότερα φτάνουμε σε παλιό μονοπάτι, το οποίο είναι εντυπωσιακό δείγμα της τέχνης των παλιών μαστόρων. Μάλιστα σε ένα σημείο για να περάσει το μονοπάτι έχουν σκάψει τα βράχια. Εν τούτοις δεν το ακολουθούμε γιατί σε ένα σημείο του πρέπει να κάνουμε ένα μεγάλο βήμα πάνω από το κενό επειδή ένα μικρό τμήμα του μονοπατιού έχει πέσει. Αν θέλουμε να συνεχίσουμε με απόλυτη ασφάλεια προς τον καταρράκτη κατεβαίνουμε εύκολα πάλι στο ρέμα και ακολουθούμε το μονοπάτι που αναφέρουμε πιο πάνω.
Από το χωριό Αη-Γιάννης φτάνει αυτοκίνητο τύπου JEEP. Αυτοκίνητο συμβατικό φτάνει άνετα δύο (2) χ.μ. πριν από τους καταρράκτες. Υπάρχουν σωστές και καλαίσθητες ξύλινες πινακίδες. Εάν βρισκόμαστε στον δρόμο για το χωριό Πλάτανος, πριν την γέφυρα ακολουθούμε δεξιά χωματόδρομο ο οποίος αρκετά ψηλά συναντάται με άλλο χωματόδρομο. Εκεί δεξιά πάμε προς το χωριό Αη-Γιάννης και αριστερά προς τον μεγάλο καταρράκτη.


Προβολή Ξηροκάμπι Κάστρο Ωριάς Καταρράκτες Λεπίδας Ρέμα Λεπίδας σε χάρτη μεγαλύτερου μεγέθους
Μετά τον μεγάλο καταρράκτη συνεχίζουμε από το δρόμο για τον δεύτερο καταρράκτη. Σε είκοσι λεπτά φτάνουμε σε διασταύρωση και ακολουθούμε κατηφοριά που μας φέρνει σε πλάτωμα. Εάν υπάρχει χρόνος αντί για το δρόμο ακολουθούμε την όχθη δίπλα στο ρέμα. Μετά από λίγο το ρέμα μπαίνει σε στένωμα και μπορούμε να το ακολουθήσουμε μόνο αν γνωρίζουμε την τεχνική του canyoning και έχουμε τον κατάλληλο εξοπλισμό, γιατί υπάρχουν σκάλες αλλά και ωραιότατες βάθρες. Αν είμαστε τύποι που αγαπάμε την περιπέτεια ανεβαίνουμε στην αριστερή βραχώδη πλαγιά, προχωράμε παράλληλα με το ρέμα και σε πολύ λίγο καταλαβαίνουμε ότι είμαστε πάνω από τον δεύτερο καταρράκτη. Πίσω λοιπόν. Κατεβαίνουμε από τα βράχια, ακολουθούμε ανηφορικό ομαλό πεδίο, φτάνουμε σε διάσελο και κατηφορίζουμε στο ίδιο πλάτωμα που θα φτάναμε αν ακολουθούσαμε την διαδρομή από τον χωματόδρομο. Στο τέλος του πλατώματος υπάρχει μικρό ρέμα που οριοθετείται από δύο σειρές δένδρων. Μετά το ρέμα ανηφορίζουμε προς τα αριστερά και φτάνουμε σε όρθια βράχια όπου υπάρχει κόκκινο σημάδι. Περνάμε δίπλα από το σημάδι και ακολουθούμε σημαδεμένο μονοπάτι το οποίο σε ορισμένα σημεία είναι ασαφές.

Κατεβαίνοντας λίγο πιο κάτω ανακαλύπτουμε εντυπωσιασμένοι ότι υπάρχει, όταν έχει πολλά νερά και τρίτος καταρράκτης. Έχει αρκετό νερό αλλά το πάνω και κάτω μέρος του κρύβονται μέσα στα βράχια. Συνεχίζουμε να κατεβαίνουμε το μονοπάτι που χαμηλά ακολουθεί πορεία παράλληλη με το ρέμα. Όταν το μονοπάτι φτάνει κοντά στο ρέμα, υπάρχει δεξιά διακλάδωση που πολύ εύκολα μας κατεβάζει στο νερό. Το ρέμα της Λεπίδας στο σημείο εκείνο είναι πλατύ, το νερό τρέχει από πολλά σημεία, τα βράχια λόγω της διάβρωση από τα νερά είναι πολύ λεία και έτσι το περπάτημα μέσα στο ρέμα δεν δημιουργεί κανένα πρόβλημα. Σε 45 λεπτά περίπου φτάνουμε στον δεύτερο καταρράκτη ο οποίος είναι πανέμορφος. Αυτός ο καταρράκτης είναι τελείως διαφορετικός. Τα νερά τρέχουν σε όλο το πλάτος του, τα βράχια πίσω τους είναι πράσινα, άσπρα καφέ και όλα τα χρώματα που μόνο η φύση μπορεί να δημιουργήσει. Στη βάση του υπάρχει μικρή λιμνούλα, πρόκληση για τολμηρούς κολυμβητές. Επειδή τα βράχια κοντά στον καταρράκτη είναι υγρά από τις σταγόνες και γλιστράνε, η ασφαλέστερη πρόσβαση γίνεται αν ακολουθήσουμε μία νοητή ευθεία γραμμή, κάθετη στη βάση του. Στον καταρράκτη μπορούμε να μείνουμε ώρες και πάλι δεν θα ανακαλύψουμε όλες τις ομορφιές του.
Στην επιστροφή περνάμε μέσα από το ρέμα. Όπως προχωράμε βλέπουμε πάρα πολλές λιμνούλες με γαλαζοπράσινα πεντακάθαρα νερά. Η πορεία δεν έχει κανένα πρόβλημα και σε 45 λεπτά περίπου αριστερά υπάρχει εμφανές ανηφορικό μονοπάτι. Το ακολουθούμε και φτάνουμε σε χώρο διαμορφωμένο από το Δασαρχείο δίπλα στην άσφαλτο για το χωριό Πλάτανος. Λίγο πιό κάτω αρχίζει το ρέμα Σπηλιάκια (πατήστε www.rivertrekking.gr)

Η συνολική πορεία, εάν ανεβούμε και στο κάστρο της Ωριάς είναι τουλάχιστον έξη ώρες και επομένως η διάσχιση μετά το τέλος Μαρτίου μπορεί να γίνει από την Αθήνα αυθημερόν. H κατάλληλη εποχή για την εκδρομή στους καταρράκτες είναι Μάρτιος-Απρίλιος και εάν υπάρχουν βροχές Σεπτέμβριος-Οκτώβριος. Μετά τον Μάιο δεν υπάρχει καθόλου νερό. Μία πρώτη εμπειρία με διάσχιση ρέματος μπορεί να αποκτηθεί πηγαίνοντας Μάρτιο στον καταρράκτη μέσα από το ρέμα και πίσω.

Δυνατότητα διανυκτέρευσης. Λίγα δωμάτια, υπάρχουν στο χωριό Αη-Γιάννης (Ξενώνας Φούντα), στο χωριό Αγιος Πέτρος, ξενοδοχείο και δωμάτια και κάπως μακρύτερα στη Καστάνιτσα Ξενώνας Αντωνίου. Στα παραπάνω χωριά υπάρχουν και ωραιότατες παραδοσιακές ταβέρνες.

Εάν γίνει διανυκτέρευση, η εκδρομή μπορεί να συνδυαστεί με διάσχιση του ποταμού Τάνου κοντά στο χωριό Αγιος Πέτρος.

Φωτογραφίες καί κείμενο Ντίνος Δημητρακόπουλος.